بخشنامه نظارت بر وکلا ؛ دستورالعملی با بنیان اقتدارگرایی!

به قلم وکیل سید مهدی حجتی\

وکلاپرس- عضو هیأت مدیره کانون مرکز در واکنش به تشکیل اداره نظارت بر وکلا در معاونت حقوقی و امور مجلس قوه قضاییه یادداشتی منتشر کرد.

به گزارش وکلاپرس، وکیل سید مهدی حجتی، عضو هیأت مدیره کانون وکلای دادگستری مرکز، طی یادداشتی با عنوان «دستورالعملی با بنیان اقتدارگرایی!» در روزنامه اعتماد به این موضوع پرداخته است.

متن یادداشت در ادامه آمده است.

دستورالعملی با بنیان اقتدارگرایی

قدرت همیشه میل به توسعه، سرکشی و تمرکز دارد و در پی آن است که در تمامی اجزا و لایه‌های ساختارهای سیاسی، اجتماعی و مدنی رسوخ کند.

برای تعدیل این خصیصه، قانون اساسی و قوانین عادی، برای مهار قدرت از تصویب مراجع تقنینی می‌ گذرند و در جوامعی که قانون، فصل ‌الخطاب است و قانون مداری سرلوحه اداره امور جامعه است، قانون و مجریان قانون مانع از توسعه قدرت و نفوذ آن به ساختارهایی می‌گردند که نباید تحت سیطره قدرت عمومی و منویات حاکمان سیاسی قرار گیرند بلکه باید خود به عنوان یک عامل تعدیل ‌کننده قدرت عمومی مانع از سرکشی قدرت شوند.

کارکرد نهاد مدنی کانون وکلا در تعدیل قدرت

نهادهای مدنی در زمره برجسته ‌ترین نهادهای تعدیل‌ کننده قدرت عمومی قرار داشته و در واقع از آنها به عنوان واسطه ‌ای بین شهروندان و حکومت‌ها یاد می‌شود که با نقش موثر و سازنده خویش، نسبت به تجمیع، دسته‌بندی و اولویت ‌گذاری نیازها و انتظارات آحاد مختلف ملت اقدام و ظرفیت ‌سازی لازم را برای اداره درست و عادلانه جوامع بشری در کنار دولت‌ها فراهم می ‌کنند.

کانون وکلای دادگستری به عنوان قدیمی ‌ترین نهاد مدنی کشور، در ۲۰ آبان ماه سال ۱۳۰۹، به منظور ارایه یک خدمت عمومی به شهروندان در راستای اعمال و تضمین حق دفاع ایشان در قبال دستگاه قضایی به عنوان نهادی که در کشور اعمال حاکمیت می ‌کند تاسیس و تشکیل شد و بعدها برای جلوگیری از دخالت قوای حاکمه و بالاخص وزارت عدلیه وقت، با تدبیر دکتر محمد مصدق، از حاکمیت وقت مستقل و استقلال کامل خویش را با تصویب لایحه قانونی استقلال کانون وکلای دادگستری، در اسفندماه سال ۱۳۳۱ به دست آورد و همین استقلال بود که باعث شد وکلای دادگستری با شجاعت هرچه تمام ‌تر و بدون لکنت زبان و هیچ دغدغه خاصی برای ادامه فعالیت حرفه ‌ای خویش، اقدام به پذیرش وکالت بسیاری از متهمان سیاسی و امنیتی در دوران مبارزات سیاسی قبل از انقلاب شوند و کانون وکلا، به محلی برای تحصن خانواده زندانیان سیاسی قبل از انقلاب برای دادخواهی تبدیل شود؛ به نحوی که بنیانگذار جمهوری اسلامی ایران، در بدو ورود به کشور، وکلای دادگستری و کانون وکلا را مورد تفقد و تحسین قرار داد و اقدامات وکلای دادگستری در دفاع از انقلابیون در مراجع قضایی وقت را ستود.

بیشتر بخوانید:

از پیش نویس آیین نامه لایحه استقلال تا نظارت بر وکلا

بعد از بحرانی که از طریق ابلاغ پیش ‌نویس آیین ‌نامه اجرایی لایحه استقلال کانون وکلا توسط معاونت حقوقی قوه قضاییه برای تنها نهاد مستقل وکالت کشور به وجود آمد و با مخالفت سراسری حقوقدانان، قضات سابق و وکلای دادگستری به ظاهر از دستور کار معاونت حقوقی خارج گردید؛ دستورالعملی در ۱۱ بند توسط آقای دکتر محمد مصدق، معاون حقوقی محترم قوه قضاییه در ۲۴ آبان ماه سال جاری به روسای کل دادگستری استان‌ها ابلاغ شد که نفس و ذات بندهایی از این دستورالعمل، ناظر بر تشکیل معاونتی تحت عنوان نظارت بر رفتار وکلای دادگستری است که اعلام شده این دستورالعمل، مبتنی بر سیاست‌های ابلاغی قضایی مجمع تشخیص مصلحت نظام در اعمال ضوابط اسلامی برای حرفه وکالت به عنوان یکی از زیر مجموعه ‌های امور قضایی است.

این دستورالعمل در حالی تنظیم و ابلاغ شده است که به موجب بند ۵ ماده ۶ لایحه قانونی استقلال کانون وکلای دادگستری، نظارت بر رفتار وکلای دادگستری در زمره وظایف ذاتی کانون وکلا قرار دارد و دخالت نهادهای بیرونی بر رفتار وکلای دادگستری به دلالت التزامی منع گردیده است و نظارت‌های موردی وزارت دادگستری و قوه قضاییه در خصوص موارد منصوص، مجوزی برای نظارت سازمان یافته بر وکلای دادگستری عضو کانون‌های وکلا با ایجاد تشکیلاتی در درون قوه قضاییه نیست و قوه قضاییه در صورت پیش ‌بینی بودجه و وجود سایر مقدمات صرفا می‌تواند برای زیرمجموعه‌ های خویش مانند مرکز امور مشاوران، چنین تشکیلاتی ایجاد نماید.

ایرادات قانونی وارد بر اداره بر نظارت بروکلا

در حال حاضر در هیچ قانونی، ایجاد چنین تشکیلاتی مورد پیش ‌بینی قرار نگرفته است و چنین مجوزی در اختیار قوه قضاییه برای ایجاد چنین سازمانی که نیاز به ردیف بودجه مشخص، استخدام کارمند و اختصاص ساختمان معینی به عنوان اداره نظارت بر رفتار وکلای دادگستری دارد قرار نگرفته است.

از طرفی منصرف از ایراد قانونی وارد بر تشکیل و راه‌ اندازی چنین معاونتی، بخشنامه اخیرالابلاغ معاون محترم حقوقی قوه قضاییه، حتی در مورد نظارت ‌های موردی که آن را به سازمانی تبدیل کرده است، پا را از قانون فراتر گذاشته و مواردی را پیش ‌بینی نموده است که اقدام به آن، بر خلاف قوانین مجری در حوزه وکالت مستقل کشور است و البته به صورتی شعاری، بر استقلال کانون وکلا نیز تاکید نموده است در حالی که مفاد این دستورالعمل خلاف مقتضای ذات استقلال کانون وکلا و وکلای دادگستری است و عملا دخالت نهادهای بیرونی را توام با تهدید مدیران کانون‌ های وکلا به تعلیق از حرفه وکالت و محرومیت دایم از عضویت در هیات مدیره کانون‌های وکلا را در بر دارد.